Een opvallende trend onder toeristen is om met je rug naar belangrijke bezienswaardigheden te gaan staan. Niet omdat het uitzicht aan de andere kant beter is, maar omdat er een selfie gemaakt moet worden. De toerist kijkt in de camera, terwijl het onderwerp waarvoor hij soms duizenden kilometers heeft gereisd achter hem staat.
Recent bezocht ik het Louvre in Parijs. Daar hangt La Gioconda van Leonardo da Vinci, beter bekend als de Mona Lisa. De zaal met het schilderij behoort standaard tot de drukste plekken in het museum. Je kunt er bijna nooit rustig naar binnen lopen. Voor het kunstwerk staat voortdurend een flinke groep bezoekers.
Toen ik de Mona Lisa ongeveer twintig jaar geleden zag, keek ik vooral tegen een hoop kruinen aan. Mensen probeerden een glimp van het schilderij op te vangen en namen de tijd om het te bekijken. Ze zagen hoe klein het werk in werkelijkheid is, bestudeerden haar mysterieuze glimlach en keken naar de details die op reproducties minder goed zichtbaar zijn.
WTF… met je rug naar de Mona Lisa?
Tegenwoordig bestaat het uitzicht vooral uit een muur van smartphones, camera’s en tablets. Een deel van de bezoekers staat zelfs met de rug naar het meesterwerk. Ze draaien zich om, steken hun telefoon in de lucht en proberen zichzelf samen met de Mona Lisa op één beeld te krijgen. Daarna wordt gecontroleerd of de foto gelukt is. Staat het haar goed? Is het schilderij herkenbaar? Moet er nog een tweede poging komen?
Het bewijs dat je bij de Mona Lisa bent geweest, lijkt daarmee belangrijker geworden dan het schilderij daadwerkelijk bekijken. De ervaring is pas compleet als deze kan worden gedeeld op Instagram, Facebook of TikTok. Zonder foto lijkt het bezoek bijna niet te hebben plaatsgevonden.
Natuurlijk is er niets mis met een vakantiefoto. Ook ik leg tijdens het reizen veel vast. Maar het wordt vreemd wanneer fotograferen het kijken volledig vervangt. Eerst een selfie, daarna nog een filmpje en vervolgens snel door naar het volgende bekende kunstwerk.
Dit is cultuursnuiven à la 2026. Je kijkt de verkeerde kant op en laat de camera registreren wat je zelf had moeten bekijken. Misschien moeten we daarom na iedere foto de telefoon eens wegstoppen, ons omdraaien en gewoon even kijken.