China is een bestemming waar veel dingen nét even anders werken dan wij in Nederland gewend zijn. Dat merk je niet alleen aan de taal, het eten en de enorme steden. Ook alledaagse zaken zoals betalen, een treinreis maken, naar het toilet gaan of een glas koud water bestellen kunnen ineens anders verlopen dan verwacht. Op sociale media circuleren daarom regelmatig lijstjes met zogenaamde ‘culture shocks’ voor reizigers die China bezoeken.
Niet alles wat daarin wordt beweerd, moet je letterlijk nemen. Zo zijn contant geld en internationale creditcards in China zeker niet waardeloos, al speelt mobiel betalen er wel een veel grotere rol dan bij ons. Toch bevat zo’n lijst genoeg herkenbare punten. Dit zijn tien dingen die je tijdens een eerste reis door China kunnen opvallen.
Van warm water tot betalen met je telefoon
1. Warm water is heel normaal
Bestel je in Nederland water bij het eten, dan verwacht je waarschijnlijk een koel glas of een fles uit de koelkast. In China wordt juist opvallend vaak warm of heet water gedronken. Dat gebeurt ook wanneer het buiten warm is. De gewoonte heeft onder meer te maken met traditionele ideeën over gezondheid en spijsvertering. Wil je koud water, vraag daar dan expliciet om. In restaurants en hotels die veel buitenlandse gasten ontvangen, is gekoeld flessenwater meestal geen probleem.
2. Een treinstation kan meer op een luchthaven lijken
China beschikt over een enorm netwerk van hogesnelheidstreinen. Wie daarmee reist, loopt doorgaans niet simpelweg het station binnen en rechtstreeks naar het perron. Bij grote stations krijg je te maken met controles van bagage en identiteit voordat je verder kunt. Houd daarom rekening met extra tijd en controleer vooraf welke vloeistoffen en andere producten je in je bagage mag meenemen. De ervaring kan daardoor meer op een luchthaven lijken dan op een Nederlands treinstation.
3. Betalen gebeurt vooral met QR-codes
Een van de grootste verschillen merk je bij de kassa. Alipay en WeChat Pay zijn in China diep ingeburgerd en worden gebruikt voor vrijwel alles: van een restaurantrekening en taxirit tot een drankje bij een klein verkooppunt. Voor buitenlandse reizigers is het tegenwoordig mogelijk om internationale betaalkaarten aan dergelijke apps te koppelen. Visa en Mastercard kunnen bovendien rechtstreeks worden geaccepteerd en contant geld blijft een wettig betaalmiddel. Toch is het verstandig om vóór vertrek een mobiele betaalmogelijkheid in te stellen, omdat je daar in het dagelijks leven veel profijt van hebt.
4. Toiletten zijn niet overal zoals thuis
In moderne winkelcentra, hotels en luchthavens zul je vaak toiletten aantreffen zoals we die in Europa kennen. Buiten de grote steden en op oudere locaties kom je echter nog regelmatig hurktoiletten tegen. Ook toiletpapier is niet altijd vanzelfsprekend aanwezig. Een klein pakje tissues of toiletpapier in je tas meenemen is daarom geen overdreven voorzorgsmaatregel.
Drukte, geluid en andere omgangsvormen
5. Persoonlijke ruimte kan anders aanvoelen
China telt ruim een miljard inwoners en vooral in grote steden, stations en toeristische attracties kan het zeer druk worden. Mensen kunnen dichter bij elkaar staan dan Nederlanders gewend zijn en bij het instappen in metro’s of treinen kan het behoorlijk compact worden. Dat betekent niet dat Chinezen helemaal geen gevoel voor persoonlijke ruimte hebben, maar de afstand die als normaal wordt ervaren kan in drukke situaties kleiner zijn.
6. Het geluidsniveau kan behoorlijk hoog liggen
Gesprekken in restaurants, op straat of in het openbaar vervoer kunnen voor Nederlandse oren soms luid klinken. Zeker wanneer meerdere groepen tegelijkertijd praten, ontstaat al snel een geluidsniveau dat wij als rumoerig ervaren. Dat hoeft niets met boosheid of ruzie te maken te hebben. Communicatiestijlen en wat als een normaal volume wordt ervaren, verschillen simpelweg per cultuur en situatie.
7. Spugen op straat komt nog voor
Een gewoonte waar sommige buitenlandse bezoekers van opkijken, is spugen in de openbare ruimte. Het beeld dat dit overal voortdurend gebeurt, is overdreven. In veel grote steden wordt het juist actief ontmoedigd en is het gedrag de afgelopen decennia sterk veranderd. Toch kun je het nog tegenkomen, zeker buiten moderne stadscentra.
Elektrische auto’s, taalverwarring en zeer pittig eten
8. Elektrische voertuigen zijn overal
Wie China voor het eerst bezoekt, kan verbaasd zijn over het grote aantal elektrische auto’s, scooters, bussen en taxi’s. Vooral in steden die sterk hebben ingezet op elektrificatie kan het straatbeeld daardoor anders aanvoelen. Shenzhen is een bekend voorbeeld van een stad waar het openbaar vervoer al vroeg grootschalig elektrisch werd gemaakt. Het betekent overigens niet dat vrijwel iedere Chinese auto elektrisch is; de verschillen tussen steden en regio’s zijn groot.
9. Een onschuldig Mandarijn woordje kan vreemd klinken
Taal levert soms onverwachte momenten op. Het Chinese stopwoordje ‘nèige’ of ‘nàge’, letterlijk iets als ‘die/dat’, wordt in gesprekken ook gebruikt op een manier die enigszins vergelijkbaar is met ‘eh’ of ‘uhm’. Voor Engelstalige bezoekers kan de uitspraak schrikken zijn, omdat het woord qua klank op een zwaar beledigend Engels woord kan lijken. De betekenis heeft daar echter helemaal niets mee te maken.
10. Sichuanpeper verandert je idee van pittig eten
Wie denkt goed tegen scherp eten te kunnen, kan in delen van China alsnog verrast worden. Vooral de keuken van Sichuan en Chongqing staat bekend om combinaties van chilipeper en Sichuanpeper. Die laatste zorgt niet alleen voor scherpte, maar ook voor een tintelend en enigszins verdovend gevoel in de mond. Een authentieke Chinese hotpot kan daardoor aanzienlijk heftiger uitpakken dan een gerecht dat in een Nederlands Chinees restaurant als ‘pittig’ wordt omschreven.
Niet alles uit virale lijstjes letterlijk geloven
Dit soort cultuurshocklijstjes zijn leuk omdat ze herkenbare verschillen uitvergroten, maar ze schetsen niet altijd een volledig beeld. De bewering dat je nergens met contant geld of Visa en Mastercard terechtkunt, klopt bijvoorbeeld niet. China probeert betalen voor buitenlandse bezoekers juist gemakkelijker te maken. Internationale kaarten kunnen aan Alipay en WeChat Pay worden gekoppeld en ook betaling met bankkaart of contant geld blijft op verschillende plaatsen mogelijk. :contentReference[oaicite:1]{index=1}
Wat wél klopt, is dat een reis door China op allerlei onverwachte momenten anders kan verlopen dan een vakantie binnen Europa. Juist de kleine dagelijkse verschillen vallen vaak het meeste op. Na een paar dagen weet je hoe je met een QR-code betaalt, kijk je niet meer vreemd op van warm water en loop je een Chinees treinstation binnen alsof je nooit anders hebt gedaan.