Een powerbank die tijdens een KLM-vlucht naar Curaçao in brand vloog, zorgde vorige week voor veel media-aandacht. Niet in de laatste plaats omdat het apparaat volgens meerdere media van voormalig KLM-topman Camiel Eurlings zou zijn geweest. Daardoor kreeg het verhaal al snel een bijna sensationeel karakter. De belangrijkste boodschap dreigt daarmee uit beeld te raken: lithiumbatterijen kunnen aan boord van een vliegtuig daadwerkelijk brandgevaar opleveren.
Het incident gebeurde op donderdag 17 september tijdens vlucht KL735 van Amsterdam naar Curaçao. De Boeing 777-300ER was al uren onderweg boven de Atlantische Oceaan toen een powerbank begon te roken en in brand vloog. De cabinebemanning wist het vuur snel onder controle te krijgen, maar de gezagvoerder besloot vanwege de veiligheid terug te keren naar Schiphol. Volgens KLM raakte één persoon lichtgewond.
Geen onschuldig apparaatje
Een powerbank lijkt op het eerste gezicht weinig meer dan een handig apparaat waarmee je onderweg een smartphone of tablet kunt opladen. Binnenin zitten echter lithium-ionbatterijen waarin relatief veel energie op een klein oppervlak wordt opgeslagen. Gaat er in zo’n batterij iets mis, dan kan de temperatuur zeer snel oplopen.
Een beschadiging, productiefout, interne kortsluiting of te hoge temperatuur kan leiden tot een zogenoemde thermal runaway. Daarbij ontstaat een zichzelf versterkend proces waarbij de batterij steeds heter wordt. Uiteindelijk kunnen rook, brandbare gassen en vuur ontstaan.
Dat gebeurt gelukkig zelden. Maar aan boord van een vliegtuig heeft een batterijbrand andere consequenties dan thuis of in een hotelkamer. Je bevindt je op grote hoogte in een afgesloten cabine en soms duizenden kilometers verwijderd van een geschikt vliegveld. Bovendien kunnen lithiumbatterijen na het blussen opnieuw heet worden en opnieuw ontbranden.
Daarom moet een powerbank in de cabine
Precies om die reden mogen losse powerbanks niet in ingecheckte ruimbagage worden vervoerd. In de cabine kan de bemanning snel ingrijpen wanneer een batterij heet wordt, rook produceert of in brand vliegt. Gebeurt hetzelfde diep in een koffer in het bagageruim, dan is directe toegang tot het apparaat veel moeilijker.
Ook binnen de cabine worden de regels steeds strenger. KLM verbiedt bijvoorbeeld het gebruik en opladen van powerbanks tijdens de vlucht. Daarnaast moeten ze bereikbaar blijven en mogen ze niet zomaar ergens uit het zicht worden opgeborgen.
Wie binnenkort gaat vliegen, doet er daarom goed aan om vóór vertrek te controleren welke regels de eigen luchtvaartmaatschappij hanteert. Op Alles over Vliegen staat een uitgebreid overzicht van de regels en risico’s rond het meenemen van een powerbank in het vliegtuig.
Regels zijn er niet voor niets
Bij het incident op de KLM-vlucht kreeg de bemanning de situatie onder controle. Daarmee liep het uiteindelijk relatief goed af. Het toestel kon veilig naar Schiphol terugkeren en van een grotere calamiteit was geen sprake.
Toch maakt juist zo’n voorval duidelijk waarom luchtvaartmaatschappijen streng zijn op batterijen. Een verbod op het gebruik van een powerbank tijdens een vlucht kan overdreven lijken als je alleen maar even je telefoon wilt opladen. Hetzelfde geldt voor het verbod om een powerbank in je ingecheckte koffer te stoppen. Maar deze regels zijn rechtstreeks gekoppeld aan de mogelijkheid om snel te kunnen handelen als een batterij oververhit raakt.
Het betekent niet dat reizigers hun powerbank voortaan thuis moeten laten. Voor veel mensen is zo’n extra accu onderweg bijzonder handig. Wel is het verstandig om alleen een onbeschadigd exemplaar van goede kwaliteit mee te nemen, de capaciteit te controleren en het apparaat tijdens de vlucht op een gemakkelijk bereikbare plek te bewaren.
Een waarschuwing die verder gaat dan deze ene vlucht
Dat de eigenaar van de betreffende powerbank mogelijk een voormalig topman van KLM was, maakt het verhaal opvallend. Voor de vliegveiligheid is dat uiteindelijk nauwelijks relevant. Een defecte batterij maakt geen onderscheid tussen een oud-directeur en een vakantieganger op weg naar de zon.
De echte wake-up call van vlucht KL735 zit daarom ergens anders. We nemen steeds meer apparaten met lithiumbatterijen mee op reis: smartphones, tablets, laptops, camera’s, draadloze koptelefoons en powerbanks. Meestal levert dat geen enkel probleem op. Maar de hoeveelheid batterijen die dagelijks mee de lucht in gaat, maakt het des te belangrijker dat passagiers weten hoe ze ermee moeten omgaan.
Een powerbank blijft een praktisch reisaccessoire. Behandel hem alleen niet alsof het een onschuldig blokje plastic is dat zonder nadenken ergens in een koffer kan verdwijnen.