Het IJzeren Gordijn, het Oostblok, de Koude Oorlog en de Berlijnse Muur. Het zijn begrippen die voor een steeds groter deel van de bevolking vooral thuishoren in geschiedenisboeken, documentaires en musea. Toch ligt deze periode nog helemaal niet zo ver achter ons.
Van 1961 tot 1989 werd Berlijn letterlijk in tweeën gedeeld door de Berlijnse Muur. De grens liep dwars door straten en woonwijken en scheidde West-Berlijn van Oost-Berlijn en de rest van de DDR. Voor veel inwoners betekende de muur dat familieleden, vrienden en collega’s van elkaar werden afgesneden.
De val van de Berlijnse Muur
Op 9 november 1989 kwam er onverwacht een einde aan de strenge grenscontroles. Duizenden Oost-Berlijners trokken naar de grensovergangen, waarna de doorgangen uiteindelijk werden geopend.
De val van de Berlijnse Muur werd een van de belangrijkste symbolen van het einde van de Koude Oorlog. Op 3 oktober 1990 volgde de officiële hereniging van Oost- en West-Duitsland. In de jaren daarna verdwenen ook veel andere zichtbare grenzen binnen het voormalige Oostblok.
Wat zie je tegenwoordig nog van de muur?
Wie nu door Berlijn loopt, ziet op veel plaatsen nauwelijks meer dat de stad ooit verdeeld was. Toch zijn er nog verschillende plekken waar de geschiedenis van de muur zichtbaar en tastbaar blijft.
Een van de bekendste locaties is de East Side Gallery, waar een ruim kilometer lang restant van de muur is beschilderd met tientallen kunstwerken. Aan de Bernauer Straße vind je de Gedenkstätte Berliner Mauer, waar je een goed beeld krijgt van hoe de grenszone er daadwerkelijk uitzag.
Ook Checkpoint Charlie trekt nog altijd veel bezoekers. De huidige grenspost is een replica, maar de locatie speelde tijdens de Koude Oorlog een belangrijke rol als overgang tussen Oost- en West-Berlijn.
De muur heeft Berlijn veranderd
De voormalige tweedeling is ook terug te zien in de structuur van de stad. Berlijn heeft niet één duidelijk stadscentrum. Zowel rond Alexanderplatz als rond de Kurfürstendamm, Potsdamer Platz en andere delen van de stad bevinden zich belangrijke winkel-, uitgaans- en zakengebieden.
Wie Berlijn bezoekt en zich verdiept in de geschiedenis van de muur, kijkt daardoor anders naar de stad. Op sommige plekken loop je tegenwoordig zonder het te beseffen over een grens die enkele tientallen jaren geleden nog vrijwel onoverkomelijk was.
Meer informatie over de geschiedenis van de muur en de belangrijkste locaties in Berlijn is te vinden op www.berlijnsemuur.info.