Langs de Franse Middellandse Zeekust ligt een badplaats die eerder op een filmdecor dan op een traditionele vakantiebestemming lijkt. Geen smalle straatjes, oude vissershuisjes of statige villa’s, maar witte piramides, gebogen balkons en gebouwen met vormen die rechtstreeks uit de jaren zeventig lijken te komen. La Grande-Motte werd niet toevallig zo gebouwd. Achter de opvallende architectuur zat een ambitieus plan van de Franse overheid.
De badplaats ligt op ongeveer dertig minuten rijden van Montpellier. Veel Nederlandse vakantiegangers zullen de omgeving vooral kennen van campings, brede stranden en bekende plaatsen als Cap d’Agde. La Grande-Motte biedt een andere reden om naar de kust van Occitanië te reizen: je kunt er een complete architectuurstad bekijken die binnen enkele decennia uit het zand verrees.
Frankrijk wilde zijn vakantiegangers terug
In de jaren zestig zag Frankrijk hoe steeds meer inwoners voor hun zomervakantie naar de Spaanse Costa Brava vertrokken. De kust tussen Montpellier en Perpignan was op dat moment nauwelijks ontwikkeld voor toerisme. Grote delen bestonden uit duinen, moerassen en gebieden waar muggen het een stuk beter naar hun zin hadden dan vakantiegangers.
De Franse overheid reageerde met Mission Racine, een groot ontwikkelingsprogramma voor de kust van de Languedoc. Er werden nieuwe badplaatsen aangelegd die een aantrekkelijk alternatief moesten vormen voor Spanje en de drukke Côte d’Azur. Ook Gruissan, Port Leucate en Cap d’Agde maakten deel uit van dit plan.
La Grande-Motte werd het meest opvallende project. Architect Jean Balladur kreeg de ruimte om niet alleen enkele hotels en appartementen te ontwerpen, maar vrijwel een complete stad. Zijn opdracht was om een vakantiebestemming te creëren die modern, groen en geschikt voor grote aantallen bezoekers was.
Een toekomstvisie uit de jaren zeventig
Balladur liet zich inspireren door precolumbiaanse tempels en Mayapiramides. Dat is het duidelijkst te zien aan de Grande Pyramide bij de jachthaven en de getrapte appartementengebouwen eromheen. Elders in de stad kregen gebouwen juist ronde vormen, golvende gevels en balkons die als theaterloges naar buiten steken.
Het resultaat is een bijzonder beeld van hoe men zich in de jaren zestig en zeventig de toekomst voorstelde. Sommige gebouwen lijken op enorme zeilen, andere op ruimteschepen of geometrische sculpturen. Rechte hoeken zijn opvallend schaars.
Tussen al het beton werden duizenden bomen geplant. Wandelpaden en fietsroutes vormden vanaf het begin een belangrijk onderdeel van het ontwerp. Daardoor voelt La Grande-Motte minder volgebouwd dan je op basis van luchtfoto’s zou verwachten. De architectuur kan massaal zijn, maar tussen de gebouwen liggen groene en grotendeels autoluwe verbindingen.
De badplaats raakte in de jaren tachtig uit de mode. De futuristische bouwstijl werd ouderwets gevonden en La Grande-Motte kreeg het imago van een goedkope, wat smakeloze vakantiebestemming. Inmiddels wordt daar anders naar gekeken. Liefhebbers van modernistische architectuur, ontwerpers en fotografen ontdekken de stad opnieuw. Ook The Guardian presenteerde de plaats onlangs als bestemming voor zogenoemd architourism: reizen waarbij architectuur de belangrijkste aanleiding vormt.
Op de fiets langs piramides en vreemde rondingen
De beste manier om La Grande-Motte te bekijken is te voet of per fiets. De stad beschikt volgens het toeristenbureau over bijna 25 kilometer aan routes die grotendeels buiten het autoverkeer liggen.
Begin bij Point Zéro, de plek waar de ontwikkeling van de badplaats begon. Hier liggen het centrale strand en enkele van de vroegste gebouwen. Langs de kust staan betonnen sculpturen die oorspronkelijk werden ontworpen om beschutting tegen wind en zon te bieden. Een deel ervan is inmiddels bijna door het zand opgeslokt.
Fiets vervolgens richting de haven en de Grande Pyramide. Vanaf de kade zie je goed hoe de getrapte gevels en honderden balkons samen één groot geometrisch patroon vormen. Andere interessante haltes zijn de witgeschilderde kerk Saint-Augustin, het openluchttheater en de lagere, meer gebogen gebouwen in de wijk Le Couchant.
Wie meer achtergrond wil, kan deelnemen aan een architectuurwandeling of begeleide fietstocht. Er zijn ook rondvaarten waarbij de skyline vanaf zee wordt uitgelegd. Juist vanaf het water zijn de piramidevormen en de samenhang tussen de verschillende wijken goed zichtbaar. Voor zelfstandig fietsen biedt de bestemming een overzicht van fietsroutes en verhuurmogelijkheden.
Meer dan een merkwaardige tussenstop
La Grande-Motte hoeft geen bestemming voor een complete vakantie te zijn. De stad past goed in een rondreis langs Montpellier, de ommuurde stad Aigues-Mortes en de natuur van de Camargue. Ook voor vakantiegangers die al op een camping aan de kust verblijven, is het een verrassend uitstapje.
Kom niet alleen voor het strand, maar trek een paar uur uit voor de wijken achter de boulevard. Daar ontdek je waarom La Grande-Motte veel meer is dan een verzameling grote appartementencomplexen. Het is een compleet ontworpen toekomstbeeld uit de vorige eeuw – gebouwd om de Fransen uit Spanje terug te halen en nu juist interessant omdat die toekomst er nooit helemaal zo is gekomen.